Tag: warfhuizen

Kloosterburen zicht op Sint-Willibrorduskerk

Kloosterburen op het Groninger Hogeland

Kloosterburen was ik nog nooit geweest. Althans, niet op de fiets. Wel met de auto maar er toen niet echt aandacht aan geschonken wat daar te zien was. De plaats ken ik eigenlijk alleen van de Stichting Jezuskinderen Kloosterburen. In 1971 kochten ze daar het voormalige klooster om er een afkickkliniek en woongemeenschap te starten. Helaas ontspoorde het later en werd het sektarisch. 

Enfin, dat was wat ik van Kloosterburen wist. Vandaag was ik op de bonnefooi een beetje gaan fietsen en aangezien ik de ‘terugreis’ niet met tegenwind wilde fietsen liet ik de route een beetje bepalen door hoe de wind stond: er pal tegenin fietsen.

Witte Kwikstaart bij Wehe-Den Hoorn verzorgt zijn veren
Witte Kwikstaart bij Wehe-Den Hoorn verzorgt zijn veren

Gaandeweg kwam ik via Saaksum, Roodehaan, Warfhuizen bij Wehe-Den Hoorn terecht. Daar stopte ik om wat foto’s te maken van een paar witte kwikstaarten. Ze waren druk bezig hun veren te verzorgen.

Terwijl ik daar foto’s aan het maken was kwam mij een motorrijder tegemoet: één van mijn broers! Of all places kom je elkaar dáár dus tegen! Hij keerde om een praatje te maken. Hij vertelde dat hij net een kerk had gezien met een bijzonder torentje “die kant op”. De kerk van Hornhuizen. Maar dat wist ik toen nog niet. Ik besloot daarom de weg “die kant op” eens verder te volgen. Wellicht dat ik het toevallig tegen zou komen.

En zó kwam ik in dus Kloosterburen terecht. 🙂

Een relatief klein dorp maar bekend, zelfs bij Koning Willem-Alexander, vanwege haar verenigingsleven. Ook bekend als het meest noordelijk gelegen Carnavalsdorp. In carnavalstijd heet het ‘Kronkeldorp’.

Pinksterbloemen in de Kloostertuin
Pinksterbloemen in de Kloostertuin

Naast het voormalige klooster staan er twee prachtige kerken: de Nicolaaskerk, oorspronkelijk gebouwd rond de 13e eeuw, en de Sint-Willibrorduskerk (de grootste) waar ook een kloostertuin is. Daar ben ik ook even doorheen gewandeld.

De Nicolaaskerk bevindt zich op een verhoogd voormalig kerkhof dat nu dienstdoet als plantsoen. De voorganger fungeerde als kloosterkerk van het premonstratenzer Oldeklooster te Kloosterburen. Dit klooster werd gesticht in 1175 als dochterklooster van Mariëngaarde te Hallum en was gewijd aan Johannes de Evangelist. (Wikipedia)

Hoewel de Sint-Willibrorduskerk natuurlijk meer ‘pracht en praal’ heeft vond ik de Nicolaaskerk toch ook erg mooi (foto onder).

Nicolaaskerk (Kloosterburen) bj 13e eeuw

Kloosterburen is een van de “katholieke enclaves” op het Hogeland, dat voor de rest gereformeerd of hervormd is, zoals het naastgelegen Kruisweg waar de voormalige Gereformeerde Kerk nu inmiddels een woning is (zie foto’s).

Na zo’n 20 kilometer tegen de wind op fietsen vond ik het wel mooi geweest en besloot met de wind in de rug weer een beetje richting huis te gaan. Onder andere via Kruisweg en een paar fietspaden die ik nooit eerder gereden had vanuit onder andere Leens richting Houwerzijl (opmerkelijk genoeg aangegeven als “Theefabriek” op de bordjes!).

In Leens stond het niet aangegeven maar je kunt dus vanuit Leens de Rietemastraat volgen om vervolgens via de Leenstertillen richting Electra te gaan. Een mooie landelijke fietsroute die zeer de moeite waard is, vond ik.

De volledige route staat op het kaartje en ook op Strava.

Aduard – Ezinge

Grutto - Black-tailed Godwit

Eerder, eind maart, had ik ook nog een mooie rit gemaakt richting Aduard en Ezinge. Zie hier voor de route. Langs punten, zoals het kerkje van Harkema, waar ik al vaker over geblogd had en daarom geen apart blog daarover, wel nog een paar foto’s er van hieronder.

Reden dat ik deze route vooral nog even noem is omdat ik onderweg, ter hoogte van Fransum, de eerste Grutto’s dit jaar tegenkwam. Da’s toch altijd weer fijn, want de Grutto heeft het moeilijk in Nederland en ik ben blij ze toch met enige regelmaat in onze regio te zien.

Foto’s Kloosterburen

Klik op de foto’s voor een vergroting.

Foto’s Aduard – Ezinge

Buizerd (Roodehaan)

De Buizerds vliegen je om de oren!

Een koude dag met een stevig windje maar wel mooi helder weer. Heerlijk, op de fiets. Rustig ook langs de wegen: weinig fietsers, her en der wat wandelaars die de kou trotseren. En vooral: Buizerds. Héél véél buizerds. Die soms vlak langs mij scheerden!

Een ritje door het Groninger platteland, via Kommerzijl, Lauwerzijl, Electra, Houwerzijl, Zuurdijk, langs Warfhuizen, Roodehaan, Saaksum, Barnwerd en weer terug naar Noordhorn. Samen goed voor ruim 35 kilometer waarmee mijn toeristische kilometers de 1.000 zijn gepasseerd dit jaar volgens Strava.

Het ritje begon al mooi: vlak bij Noordhorn zat een Buizerd verscholen op een plat dak. Maar niet goed genoeg verstopt. De hele middag door kwam ik ze overal tegen: Buizerds. Ook vaak vlak bij en soms vlogen ze opeens op uit de walkanten om voor mij uit te vliegen en in een boom zich te “verstoppen” of een stukje verderop te gaan zitten. Ook veel torenvalkjes actief. Helaas geen (gelukte) foto’s omdat de laagstaande zon voor teveel tegenlicht zorgde.

Eksters op de Dijk

Ik heb maar weinig foto’s van Eksters. Vind het prachtige vogels maar ze zijn vaak supersnel verdwenen als je foto’s wilt maken en vaak ook erg beweeglijk. De mooiste tot nu toe was genomen bij Hotel Alp de Veenen. Maar vandaag trof ik het ontzettend, even buiten Kommerzijl. Daar zat op de (oude) dijk een groepje Eksters druk naar voedsel te zoeken en ze negeerden mij volkomen. Wat me dus mooi in de gelegenheid stelde om wat foto’s van ze te maken.

Jachtseizoen is weer geopend

Het is zéér zelden dat ik fazanten zie, meestal te ver weg ook, maar vandaag trof ik er opeens twee aan bij Zuurdijk die nogal nerveus door het weiland gingen. Helaas geen super foto maar ik plaats ‘m toch. Want terwijl ik mij afvroeg waarom ik ze opeens zomaar in het open veld tegenkwam (en ik meende even eerder ook al een te hebben zien wegschieten) maakte geknal in de verte mij veel duidelijk: het jachtseizoen. Er mag weer gejaagd worden op fazanten, konijnen en hazen.

Erg naar dat er nog steeds op gejaagd wordt; zo héél veel zijn er niet. De vogelbescherming probeert al geruime tijd de (plezier)jacht op fazanten verboden te krijgen. Tot nu toe zonder succes. Hoewel ik persoonlijk vroeger, als kind, wel eens meeging als ‘drijver’ heb ik (nu) grote problemen met plezierjacht.

Foto’s en Route

Klik op een foto voor groter formaat. De route is ook via Strava te vinden.

Luchtwachttoren 701 Warfhuizen

Luchtwachttoren 701 in Warfhuizen is op dit moment elke 3e zondag van de maand een paar uur open voor publiek. Ik was er al eens eerder geweest, maar.. er niet in/op geweest. Een mooie aanleiding voor een fietstocht door het Groningerland, nietwaar?

Luchtwachttoren 701 is een overblijfsel uit de Koude Oorlog. De Russen konden elk moment binnen vallen, zo dacht men, en dus moest ons luchtruim extra bewaakt worden. Je kunt er op Wikipedia meer over lezen.

Na het bezoek verder gezworven op de fiets door het mooie landschap en dorpjes. En er ook af en toe wat videobeelden van gemaakt. Excuses voor de (af en toe) schokkerige beelden, ik zat op de fiets een groot deel van de tijd en met ca. 20 km/uur is het lastig stabiel filmen.. (nog afgezien van de hobbels en de kuilen natuurlijk).

De route hier helemaal toelichten gaat wegens tijdgebrek niet. Je moet het daarom vandaag doen met de route en de foto’s – maar aan de bestandsnamen is wel te zien waar ze genomen zijn uiteraard.

FOTO’S
(klik op foto voor groter formaat)

ROUTE
De route is ook op Strava te bekijken, klik hier.

Fietsen door de Tachtigjarige Oorlog – De Schansenroute

De Tachtigjarige Oorlog heeft, ook in het Westerkwarier, zijn sporen nagelaten. In ons dorp, Noordhorn, bijvoorbeeld werd indertijd nog een flinke veldslag uitgevochten tussen de Spanjaarden onder leiding van Verdugo en de Nederlanders onder leiding van de Engelsman John Norrits (of, beter: Sir John Norreys).

De slag, die plaatsvond op 30 september 1581, werd in 2015 nagespeeld in Noordhorn op nagenoeg dezelfde plaats als in 1581. Ik had de eer samen met een paar anderen het fotoverslag te mogen maken (zie hier voor alle foto’s) en heb er ook een video van gemaakt.

In de geschiedenisboekjes is er niet veel over deze, toch wel grote, slag te vinden. En de reden is: “wij hebben verloren”. Verdugo verpletterde de Staatsen bij deze slag, en daar worden we liever niet aan herinnerd. Op de website van Schansenkrijg hebben ze veel informatie over de Slag bij Noordhorn en het beleg van Niezijl verzameld.

FIETSEN LANGS DE SCHANSEN
Toch is er nog wel het een en ander dat herinnert aan deze slag en de aanwezigheid van de Spanjaarden en de Staatsen in de regio. Niet alleen kun je op de Schansenkrijg-site informatie vinden, er zijn ook een paar fietsroutes langs de ‘schansen’. Ik besloot één van deze route’s te rijden vandaag. Het is een route langs de (voormalige) schansen en een aantal mooie molens.

Slag Bij Noordhorn

De officiële route is van Noordhorn, Niezijl, Grijpskerk, Kommerzijl, Munnekezijl, Zoutkamp, Houwerzijl, Zuurdijk, Niehove en weer naar Noordhorn terug. Na Zuurdijk bevat de route echter weinig historische punten meer en ben ik van de route afgeweken. Kommerzijl heb ik overgeslagen (min-of-meer per ongeluk).

NIEZIJL

De route start in Noordhorn, maar daar heb ik uiteraard al heel veel foto’s van.. dus ben ik rechtstreeks naar Niezijl gefietst. Daar herinnert de straatnaam “Bomsterschans” aan het feit dat hier (foto boven) een belangrijke schans was voor de Staatsen. De schans werd in 1597 geslecht en het dorp weer opgebouwd.

Een duif zat te suffen op een hek aan de Bomsterschans. Toen ik een foto maakte was hij, door de klikgeluiden van het toestel, meteen alert!

GRIJPSKERK

Molen De Kievit in Grijpskerk is een zeer beeldbepalende molen als je langs het dorp gaat. De molen is oorspronkelijk in 1899 gebouwd en is nog steeds, door vrijwilligers beheerd, in gebruik als graanmolen. Vanwege de landschappelijke waarde van de molen zijn er zelfs speciaal bomen gekapt die ‘in het zicht’ stonden.

Vervolgens gaat de officiële route langs Kommerzijl. Daar was een schans, “De Opslach”, gebouwd in 1572 als bescherming van de zoutwinning, tegen de watergeuzen. In 1598 is de schans afgebroken. Resten van de schans zijn bij de molen gevonden. Doordat ik in mijn hoofd had dat ik naar Munnekezijl moest ging ik de verkeerde weg langs. Nu de vergissing was gemaakt had ik geen zin meer om terug te fietsen.

MUNNEKEZIJL

De Schans, Munnekezijl

Op de grens van Friesland en Groningen aan de Lauwers, dus een belangrijke strategische plaats. Hier was dan ook een schans, gebouwd in 1580.

Uiteraard nog even langs molen Rust Roest, die ik eerder ook al eens op de foto had gezet. Maar het weer was vandaag zo prachtig dat ik er nog maar een van heb gemaakt.

ZOUTKAMP
Vervolgens over de dijk gefietst richting Zoutkamp. Recent nog geweest, maar toen zat -op een verder hele mooie dag- nét het weer niet mee toen ik in Zoutkamp arriveerde. Nú wel!

De Batterij – Zoutkamp

Strategisch was Zoutkamp voor de Stad Groningen (die Spaansgezind waren, in tegenstelling tot de Ommelanden die “Staatsgezind” waren en de Unie van Utrecht hadden ondertekend!) erg belangrijk. In 1589 veroverde Graaf Willem Lodewijk de plaats na een vijf dagen durende slag. De Batterij (foto boven) staat op de plaats waar de schans was.

Het was druk in Zoutkamp vandaag. Veel scheepvaart en toeristen op de terassen. Met mijn halve liter water bij mij en wat fruit laat ik de terassen echter liever links liggen. De rit duurt zo al lang genoeg 🙂

ZUURDIJK
Volgende stop op de officiële route was Zuurdijk. Toen ik laatst hier in de regio was wilde ik daar al heen maar koos toen uiteindelijk voor Houwerzijl omdat er een leuk fietspad was van Zoutkamp naar Houwerzijl.

Hoewel in de route niet genoemd, is er in Zuurdijk een heel mooi kerkje!

De kerk dateert mogelijk uit de eerste helft van de 13e eeuw. Door zijn hoge ligging bleef de kerk behouden bij de Sint-Luciavloed in 1287, toen de Zuiderdijk doorbrak. In de noordmuur zijn sinds de restauratie in 2011 restanten uit deze periode te zien. [..] In de 17e eeuw werden 3 gotische ramen in de zuidmuur gemetseld om zo meer licht in de kerk te krijgen. Dit hangt samen met de reformatie; voortaan moesten kerkgangers ook de Bijbel en psalmen kunnen meelezen. In de 19e eeuw werden om nog meer licht te verkrijgen in de oostmuur nog twee vensters in dezelfde gotische stijl geplaatst, waarbij gebruikgemaakt werd van sloopmateriaal, zoals dakpannen. Lees verder op Wikipedia.

Ik vind dit, samen met het kerkje in Niehove, tot nu toe één van de mooiste kerkjes uit de regio die ik ken, met name het interieur dus. Het interieur is erg bijzonder en het ademt gewoon een geweldige sfeer (meer foto’s hier onder).

Nagenoeg tegenover het kerkje staat Molen “De Zwaluw”. De molen is gebouwd in 1858 en gerestaureerd in 1974 en sinds 2012 in eigendom van “Het Groninger Landschap”. Lees hier alle details over deze molen.

Na Zuurdijk gaat de officiële route vervolgens langs nog wat plaatsen waar met name de Horeca “op de kaart staat”, en geen schansen of molens meer. Dus besloot ik een afwijkende route te nemen verder. Van Zuurdijk ging ik naar Warfhuizen, Luchtwachttoren 701, Roodehaan, Saaksum, Oldehove en zo weer naar Noordhorn. De kaart van Google Maps klopt niet helemaal helaas, maar het gaat om het idee.

WARFHUIZEN


Ik kan mij niet herinneren ooit echt in Warfhuizen te zijn geweest. Ben er wel eens met de auto doorheen gereden maar echt rondkijken heb ik er nooit gedaan. Toen ik er doorheen fietste zag ik een mooi kerkje en de deuren stonden open.

Eénmaal binnen zag ik tot mijn verassing dat het, dacht ik, een Rooms Katholieke Kerk was. Die tref je niet veel aan in het Noorden, laat staan dat ik ‘m hier had verwacht. Maar sterker nog, het blijkt een Kluizenarij te zijn met kapel. De “Kluizenarij Onze Lieve Vrouwe van de Besloten Tuin” is gevestigd in de voormalige Hervormde Kerk. Ik ben er niet lang gebleven want hoewel er veel te zien was waren er ook mensen die stilte hielden e.d. Daarnaast merkte ik dat de kluizenaar (die ik voor priester aanzag) mijn “toeristische aanwezigheid” ook niet zo leuk vond.

LUCHTWACHTTOREN 701
De Luchtwachttoren bij Warfhuizen is een overblijfsel uit de “Koude Oorlog”. Eén van de weinige overigens en min of meer bij toeval.

De Luchtwachttoren werd in 1953 gebouwd voor het Korps Luchtwachtdienst (KLD). De KLD wilde eigenlijk een toren bouwen boven op het Brabantse zaadteelt- en bietveredelingsbedrijf Goyarts en Zn aan de Merneweg 46-48 in Wehe-den Hoorn, maar de eigenaar wilde niet hieraan meewerken. Daarop werd de luchtwachttoren aan de Baron Van Asbeckweg gebouwd.
De toren heeft een totale hoogte 15,44m. en is gebouwd van prefab betonnen raatbouwelementen. Boven op de toren is het uitkijkplatform, dat bestaat uit een open ruimte van 3 bij 3 meter met een 1,5 meter hoge borstwering. De toren is gebruikt tot 1968, het jaar waarin het Korps Luchtwachtdienst ook in de noordelijkste regio’s definitief is opgeheven (bron).

Het Korps Luchtwachtdienst (KLD) was een Nederlandse organisatie belast was met de observatie en melding van in het nationale luchtruim binnengedrongen vijandelijke vliegtuigen, met name uit de Sovjet-Unie. De dienst was onderdeel van het Commando Luchtverdediging van de Koninklijke Luchtmacht.

Het KLD bemande tussen 1950 en 1968, tijdens de Koude Oorlog, een semi-geheim netwerk van luchtwachttorens en andere uitkijkposten met vrijwillige waarnemers. Doel was het met zicht (kijkers) en gehoor signaleren, melden en volgen van vliegtuigen die beneden het toenmalig radarbereik vlogen, dat was een hoogte van minder dan 1500 meter. Naast vliegtuigobservaties en eventuele verdachte scheepsbewegingen meldden de vrijwilligers bijzonderheden over de lokale situatie en het weer (bron).

ROODEHAAN
Terug richting Warfhuizen en vervolgens richting Roodehaan. Een gehucht met een (grote) camping en veel waterrecreatie.

Het gehucht is vernoemd naar herberg ‘De Roode Haan’, die hier vroeger aan het Winschoterdiep stond. Ik was er wat plaatjes aan het maken van de brug en de korenvelden toen mij opviel dat een groep mussen steeds de velden in ging, daar zich tegoed deden aan wat graan, en weer de bomen in vlogen. Daar moest natuurlijk een plaatje van gemaakt worden!

Mussen in het koren bij Roodehaan

Het was inmiddels al behoorlijk laat geworden dus “op de pedalen” en naar huis. Via Oldehove (geen foto’s) terug naar Noordhorn.

SCHANSENKRIJG FIETSROUTES EN MEER INFORMATIE
De fietsroutes van de Schansenkrijg zijn onder andere hier te downloaden.
https://fietsen.groningen.nl/gratis-fietsroutes/schansenkrijg-fietsroute-2

Ze zijn ook af te halen bij Molen Fortuna in Noordhorn (wanneer geopend). Zie de website van Fortuna voor meer informatie: http://www.molenfortuna.nl/

De video die ik indertijd, samen met één van mijn dochters, heb gemaakt is hier te bekijken.

ROUTE
De officiële route is ca. 35 kilometer. Ik heb, door af te wijken van de route, vandaag 46 kilometer afgelegd.

FOTO’S
Klik op de foto’s voor een vergroting