Tag: Kerken

Glück Auf! Vakantie in De Harz, Duitsland

Goslar, Wildemann, Clausthal-Zellerfeld, Wernigerode, Quedlinburg, Kastelen, Kerken, de ‘Altstadt’ van deze plaatsen en natuurlijk de Kaiserspfalz in Goslar. Bezienswaardigheden van duizend jaar oud, fraaie vakwerkhuizen en oude binnensteden, prachtige natuur, betaalbare recreatie en vriendelijke mensen. Op maar net iets meer dan vier uur rijden vanuit Groningen (Nederland).

De Harz, Duitsland, is een prachtig gebied met veel historie en prachtige natuur. Zeker als je, zoals ons, voor het hoogseizoen uit kunt gaan is het een perfect vakantiegebied. We bezochten voornamelijk steden, kastelen en kerken tijdens onze trip naar de Harz.

Het gaat te ver om onze (overigens korte) vakantie tot in detail te beschrijven en dat is ook niet de bedoeling op een foto-blog. Daarnaast zijn er hele goede websites met alle informatie die je nodig hebt zoals de Harzgids (https://www.harzgids.nl/) en de site van het Harzer Tourismusverband op https://nl.harzinfo.de/. In de tekst heb ik diverse links (gemarkeerde tekst) toegevoegd naar meer informatie. Aan het eind van dit artikel heb ik, naast de foto’s, nog een video toegevoegd met wat beelden gemaakt met de dashcam en Sony Cybershot (uitzicht op Wildemann).

Wildemann

Wij verbleven in appartementencomplexHaus Mena” in Wildemann. Onder andere te boeken via Natuuurhuisje.nl en booking.com of kijk voor meer informatie op de site van Haus Mena zelf: haus-mena.business.site. Het verblijf hier was erg prettig!

Haus Mena, Wildemann

Appartementen Haus Mena
Haus Mena is van een Nederlandse eigenaar, dat was een kleine verrassing voor ons en erg prettig natuurlijk. Ook al kunnen we best een paar woorden Duits spreken, het gaat toch net even wat soepeler in het Nederlands. Het is een voormalig hotelletje en er zijn een aantal appartementen in gerealiseerd.

Het appartement dat wij hadden geboekt was van alle gemakken voorzien zoals televisie, koelkast, mooie badkamer mét bad, gratis WiFi en voor ons ruim genoeg. De prijs is zéér acceptabel. De prijs/kwaliteit en voorzieningenniveau is prima! Ook had het een ruim balkon met meubilair zodat je ook buiten kunt eten of lekker zonnen bijvoorbeeld. De eigenaar/beheerder is erg vriendelijk en het contact verliep erg soepel – van harte aanbevolen dus!

Vervallen gebouwen
Wildemann zelf is her en der wat aan een opknapbeurt toe. Sommige panden lijken leeg te staan en zijn soms zwaar verwaarloosd. Wat ik persoonlijk erg jammer vind maar ook in andere dorpen en steden in de omgeving zagen we dit. Andere panden zien er echter weer prachtig uit of er wordt hard aan gewerkt ze weer op te knappen.

Het viel ons bij ons bezoek aan Clausthal-Zellerfeld, zie verder, ook op bij een blik in de etalage van een makelaar: veel “renovatie-woningen” en panden te koop. Voor de spreekwoordelijke habbekrats. Huizen en appartementen voor nog geen €50.000, kom daar maar eens om in Nederland. Het stukje grond waar een huis op staat is hier vaak al minstens het dubbele.

Wandelen in de Harz
Vanuit het straatje waar Haus Mena stond had je, als je een stukje omhoog loopt, niet alleen een prachtig uitzicht over het plaatsje maar zijn er ook twee wandelroutes die uitkomen in het gedeelte ‘in het dal’. Ik heb ze alle twee even gewandeld. En één tip: als er een bordje staat “steil”, réken er dan maar op dat het écht steil is. Er zijn nog veel meer wandelpaden en routes uiteraard; het is één van de zaken waar de Harz bekend van is: wandelen. Ook zagen we af en toe fietsers, net als in bijvoorbeeld de Ardennen en in Tjechië, gewoon op de 70- en 80km wegen! In onze ogen levensgevaarlijk.

Het is zaak goede kleding en schoenen te hebben als je aan de wandel wilt. Zelf had ik daar rekening mee gehouden door voor we op vakantie gingen een paar goede, en niet eens heel dure, wandelschoenen te kopen (Mountain Peak, Scapino).

Kerkje Wildemann
Het dorp heeft een prachtig kerkje, we zijn er via één van de wandelpaden heen gegaan. Het is voor mensen die géén goede conditie hebben niet aan te raden dit lopend te doen. 

Het kerkje is met de toren “tegen de helling geplakt” en dat is natuurlijk een bijzonder gezicht. Het schijnt van binnen heel mooi te zijn maar was niet open voor bezoek op het moment dat wij er waren. Het kerkje dat er nu staat is in 1914 gebouwd, de voorgaande is door brand verwoest en de eerste kerk werd wegens “bouwvalligheid” afgebroken. Het kerkje is beeldbepalend voor het dorpje (zie de foto’s).

Foto’s Wildemann
(klik op foto’s voor groot formaat)

Clausthal-Zellerfeld

Clausthal-Zellerfeld is feitelijk een samengevoegde plaats. Het is de enige Univeristeitsstad in de Harz en heeft een mooie historische binnenstad.

Voor ons was één van de hoogtepunten de Marktkerk van de Heilige Geest en de Sint Salvatoriskerk. Helaas, beide “wegens corona”  en restauratiewerk niet toegankelijk. Maar van buiten vonden wij ze al meer dan de moeite waard, daarnaast is er een mooi centrum en hebben we er even gewinkeld.

Voor mij een mooi moment mijn oude trouwe, maar tot de draad versleten, Adidas-‘cap’ te vervangen. Een petje dat ik indertijd overigens ook in Duitsland had gekocht toen we in Frankfurt Am Main waren. Aanrader voor textiel en aanverwante goederen: NKD. Twee petjes gekocht voor een prijs waar je in Nederland niet eens één kunt kopen.. Later, in Quedlinburg, bij NKD nog twee nieuwe T-shirts gehaald.

Website voor meer informatie: https://www.oberharz.de/orte/clausthal-zellerfeld

Foto’s Clausthal-Zellerfeld

Wernigerode

We waren in eerste instantie van plan een rit te maken over de beroemde smalspoorbaan, met de stoomtrein, vanuit Wernigerode. De dienstregeling was vrij beperkt, wellicht mede in verband met corona. Terwijl we de alternatieven wat bekeken zagen we de ticketprijs. Het was één prijs/tarief, ongeacht of je nu de volledige rit maakte of niet en dat tarief was niet misselijk voor een treinreisje: een retourtje kost €47,– per persoon! Bijna honderd euro betalen om met een stoomtrein een ritje te maken ging ons te ver en we zagen er van af onder het motto: “Voor dat geld kunnen we wel leukere dingen verzinnen!”.

(Slot Wernigerode vanuit de AltStadt gezien)

Slot Wernigerode

Wernigerode heeft echter veel méér te bieden, zoals het prachtige Slot Wernigerode en een prachtige historische oude stad (Altstadt). Die hebben we dan ook bezocht. Daarnaast zijn er nog een wildpark en tuinen (een “lusthof”) in de buurt maar wij besloten die niet te gaan bezoeken want “in de buurt” is relatief; het is volgens de bebording 30 minuten lopen. Nu is dat niet zo’n probleem maar je moet óók weer terug (helling op..). Met het warme weer en plan om ook nog in de binnenstad te gaan kijken besloten we daar dus vanaf te zien.

In het slot was fotograferen niet toegestaan maar dat heeft waarschijnlijk vooral met de flitser(s) te maken; in het Kaiserspfalz in Goslar werd namelijk nadrukkelijk flitslicht verboden (zie verder voor foto’s). Aangezien ik best veel mensen foto’s zag maken heb ik met de smarphone op “HDR”-stand foto’s gemaakt. 

Altstadt Wernigerode

Als je vanaf de parkeerplaats (let op: betaald parkeren, bijzonder laag tarief van slechts €2,50 voor de hele dag) het ‘treintje’ richting het slot neemt kun je na het bezoek daar weer opstappen en uitstappen in de Altstadt. Tijdens het ritje er heen krijg je onderweg wat uitleg en kom je langs een paar bezienswaardigheden.

Het oude raadhuis van Wernigerode is absoluut de moeite waard. Ontstaan in 1420. Een prachtig middeleeuws gebouw. Rondom het raadhuis prachtige vakwerk-gebouwen. Alles bij elkaar een plaatje!

Website voor meer informatie: https://www.wernigerode-tourismus.com/

Foto’s Wernigerode

Quedlinburg

Als je in de Harz komt, móet je, ons inziens, deze stad gewoonweg bezoeken. Dat deze historische stad nog steeds bestaat mag een wonder heten. Na twee wereldoorlogen én de communistische periode.

Het communisme had weinig op met de oude historische stad. Als ze het geld er voor hadden gehad was de Altstadt zelfs afgebroken.. maar ze lieten het dus gelukkig staan allemaal, vanwege geldgebrek. Er zijn daarom nog veel prachtige kerken, een heel mooi slot met slotkerk en een hele mooie Altstadt. Inmiddels is het Unesco werelderfgoed en wordt in de stad nog steeds hard gewerkt aan herstel.

Door de herstelwerkzaamheden was het slot en de Slotkerk dus ook maar beperkt te bezoeken, nog afgezien van de corona-perikelen. Er staan overal steigers omheen en het was zoeken naar een hoek om een foto zónder steigers in beeld te kunnen maken. De tuinen en het uitzicht zijn echter erg mooi en het is de (kleine) klim naar boven dus zeker waard.

Absolute aanrader in Quedlinburg is het marktplein met daar het oude Raadhuis. Ook daar een fraaie kerk (Marktkerk) die vrij toegankelijk is en ook goed bewaard en gerestaureerd is. De St. Nikolai-kerk is beeldbepalend vanuit veel hoeken van de stad. De kerk zelf zijn we niet in geweest, ook daar was men druk bezig met werkzaamheden.

Het loont om je van te voren altijd goed te informeren of iets wel- of niet geopend is. Voor ons maakte het niet zo veel uit; we waren al lang blij dat we in deze tijd überhaupt naar Duitsland konden én al deze historische plekken en gebouwen konden zien!

Het parkeren in Quedlinburg is niet goedkoop, € 12,00 voor een paar uur, maar anderzijds sta je nagenoeg náást het slot voor dat geld. En in andere plaatsen, zoals Wernigerode, is parkeren weer niet duur maar ben je aan het treintje naar het slot weer €6,–/p.p. kwijt. Per saldo kost het nu eenmaal geld om dit soort plaatsen te bezoeken.

Goslar: Het Keizerlijke Paleis

Een absoluut hoogtepunt als je in de Harz bent: het Keizerlijk Paleis, de Kaiserpfalz, in Goslar.

Het is het grootste en best bewaarde wereldlijke gebouw uit de 11e eeuw in Duitsland. De keizerpalts is onderdeel van de historische binnenstad van Goslar die op de Werelderfgoedlijst van de UNESCO is opgenomen (Wikipedia).

Oorspronkelijk gebouwd in de periode 1040-1050. De zaal heeft prachtige schilderingen (op de wanden), de overigens van veel later datum zijn. De kapel was helaas niet toegankelijk toen wij er waren.

Naast de Kaiserpfalz was tot 1806 de Stiftskerk (Dom). Die is afgebroken en er resteert nog een klein stukje, de entree.

Ook deze konden we niet bezoeken maar de voorste wand bevat veel glas. De smartphone er “tegen aan leggen” en een foto maken is dan natuurlijk wel een optie en zo heb ik er toch nog een plaatje van kunnen maken.

Ook erg mooi is de Altstadt, de oude binnenstad, met veel historische vakwerk-huizen en prachtige kerken waarbij de Marktkerk beeldbepalend is en vanuit veel hoeken goed is te zien, waaronder vanuit de Kaiserpfalz.

Het Raadhuis was helaas wegens renovatie niet toegankelijk. Bij het plein waar het Raadhuis staat vind je ook het Gildehuis Kaiserworth (foto boven). Ook is er nog een Looierijmolen (met museum), een paar prachtige schoolgebouwen etc.

Flora en Fauna in de Harz

Natuurlijk heb ik ook geprobeerd wat vogels, vlinders en andere dieren vast te leggen maar ik was er niet echt op uit. De Harz heeft namelijk een flora en fauna die interessant is, maar tijdens onze trip was dat niet echt de focus. Afgezien van wat vlinders en vogels heb ik weinig vastgelegd.

We zagen verder onder andere een paar keer een Rode Wouw en een Slechtvalk. De Rode Wouw is een behoorlijk grote roofvogel en indrukwekkend om te zien. Helaas zagen we ze vanuit de auto en was een foto nemen op dat moment geen optie.

Daarnaast ook regelmatig overstekende Eekhoorntjes, ook vlakbij ons appartement in Wildemann zagen we ze af en toe de weg over rennen! En tijdens mijn laatste ochtendwandeling hoorde ik er twéé in de boom ravotten, één bleef zitten toen ik op het geluid af kwam. Ik had één kans en het is gelukt. Bijzonder blij met dit plaatje!

Natuurlijk verder ook veel vogels e.d. die we ook in Nederland kennen zoals Witte Kwikstaartjes (die verzot waren op het met betonpannen gedekte dak van de overburen), héél veel huiszwaluwen, Mussen, Mezen, Merels en een paar Vlaamse Gaaien. Ook met enige regelmaat een zwarte roodstaart, vrij lastig om vast te leggen maar uiteindelijk gelukt!

Ook heb ik nog een paar mooie vlinders aangetroffen; naast Kleine Vossen redelijk wat Keizersmantel-vlinders, een berkenspanner (foto boven) en tijdens het wandelen kom je daarnaast ook allerlei andere vlindertjes tegen waarvan ik helaas geen foto’s heb laat staan de namen weet!

Corona in Duitsland

In Duitsland is het probleem op het moment dat wij er waren nog lang niet zo goed onder controle als in Nederland. In winkels ben je, net als in het openbaar vervoer en in de toeristentreintjes zoals in Wernigerode alsmede in kastelen e.d. verplicht ‘Mundschutz’ (mondkapjes) te dragen. Maar verder gaat men er nogal losjes mee om (op straat bijvoorbeeld). Wellicht zelfs iets té losjes. Zo zaten de terrasjes her en der bomvol en werd er ook vaak niet, zo zagen we, schoongemaakt als mensen een tafel verlieten. Wel werden bij bijvoorbeeld bezienswaardigheden je gegevens genoteerd. Maar dat is, ingeval van een uitbraak, “het paard achter de wagen”.

Attracties gesloten

Door corona waren diverse attracties en bezienswaardigheden gesloten of beperkt toegankelijk. Zo konden wij bijvoorbeeld de voormalige zilvermijnen niet bezoeken, wat ik persoonlijk wel erg jammer vond. Hou hier dus rekening mee als je op korte termijn er heen wilt. Daarnaast wordt er soms ook gerenoveerd en is een gebouw om die reden niet toegankelijk.

VIDEO DASHCAM DUITSLAND

Van de trip heb ik, tot slot, nog wat dashcam-beelden gemonteerd, voor wie Duitsland (en Nederland) “vanuit de auto” wil bekijken.

Samengevat: een fantastische vakantie, we kunnen het iedereen aanraden!

Palmpasen – Grutto’s, Buizerd en de kerk van Dorkwerd

Een prachtige, zonnige dag. Dertig kilometer fietsen langs onder andere Dorkwerd, Nieuwklap, en De Poffert. Onderweg een buizerd, grutto’s, kerk dorkwerd, meerkoet, paarden en schapen vastgelegd. 

Het is palmpasen vandaag, voor veel mensen een feestelijke dag. Voor mij was het ook een beetje feestelijk want het was én prachtig weer én ik had tijd om te gaan fietsen. De planning qua route ben ik, zoals zo vaak, van afgeweken. Want ik zag weer eens wat afslagen waar ik niet eerder of lang geleden was langsgekomen. Maar Dorkwerd stond wel op de planning. En daar ben ik dan ook langs gekomen. En ook de Zuidwendinger Molen (wederom) op de foto gezet.

Dat was niet alleen vanwege het kerkje (boven) een feestelijk momentje (want ik kon ‘m prachtig op de foto krijgen). Maar bovenal omdat ik vlak buiten Dorkwerd drie prachtige grutto’s relatief dichtbij voor de lens kreeg. Eén vloog net weg maar de andere twee bleven nog even scharrelen in het weiland.

Mooi om ze toch af en toe tegen te komen, want de vogel is op de Rode Lijst gezet omdat ze steeds minder voorkomen. Gelukkig zie ik ze af en toe toch, al is het lastig ze op de foto te krijgen. Dit was dus (voor mij) echt een uniek moment.

(Wikipedia) De grutto (Limosa limosa) is een weidevogel uit de familie strandlopers en snippen (Scolopacidae) van de orde steltloperachtigen (Charadriiformes). De grutto was in de 20ste eeuw een algemene weidevogel, maar gaat sinds de eeuwwisseling door habitatverlies snel achteruit. In 2015 werd de vogel gekozen als nationale vogelsoort van Nederland.

FOTO’s
Klik op een foto voor vergroting.

Een mooie route, in totaal ruim 30 kilometer. Ook via Strava te vinden.

Luchtwachttoren 701 Warfhuizen

Luchtwachttoren 701 in Warfhuizen is op dit moment elke 3e zondag van de maand een paar uur open voor publiek. Ik was er al eens eerder geweest, maar.. er niet in/op geweest. Een mooie aanleiding voor een fietstocht door het Groningerland, nietwaar?

Luchtwachttoren 701 is een overblijfsel uit de Koude Oorlog. De Russen konden elk moment binnen vallen, zo dacht men, en dus moest ons luchtruim extra bewaakt worden. Je kunt er op Wikipedia meer over lezen.

Na het bezoek verder gezworven op de fiets door het mooie landschap en dorpjes. En er ook af en toe wat videobeelden van gemaakt. Excuses voor de (af en toe) schokkerige beelden, ik zat op de fiets een groot deel van de tijd en met ca. 20 km/uur is het lastig stabiel filmen.. (nog afgezien van de hobbels en de kuilen natuurlijk).

De route hier helemaal toelichten gaat wegens tijdgebrek niet. Je moet het daarom vandaag doen met de route en de foto’s – maar aan de bestandsnamen is wel te zien waar ze genomen zijn uiteraard.

FOTO’S
(klik op foto voor groter formaat)

ROUTE
De route is ook op Strava te bekijken, klik hier.

Nederlandse Geschiedenis: Openlucht Museum Arnhem

Geschiedenis is saai, volgens veel mensen. Ik heb er iets mee. Vooral als het geschiedenis is die te maken heeft met je eigen wortels: je oorsprong. Hoe zijn we geworden tot wat we nu zijn, als volk, als mensen? Geschiedenis tastbaar maken door het zelf te zien en ervaren is wat het Openlucht Museum doet. En dat doen ze op een hele mooie, integere, manier.

Daarbij, en dat is vooral te prijzen vind ik, worden ook de meer pijnlijke punten uit onze ‘Hollandse Geschiedenis’ niet stil gehouden. Niet alleen “Hollands Glorie” wat de klok slaat.

Op ‘De Erven’, één van de eerste delen waar je rondloopt, kom je bijvoorbeeld de Molukse Barak tegen. Eén van de barakken waarin de Molukkers “tijdelijk” werden gehuisvest na de “Politionele Acties” een mooi woord voor een “(onderdeel van) een bloedige oorlog die Nederland tussen 1945 en 1949 voerde in Indonesië omdat het de zelfstandigheid van de voormalige kolonie niet wilde erkennen” (NPO Focus).

Een “turkenhotel” – Gastarbeiders gehuisvest in kleine onderkomens

Maar ook de slavernij (Suriname) komt voorbij. En de schandalige manier waarop de Turkse gastarbeiders werden gehuisvest. In zogenaamde “Turkenhotels  En als we denken dat dat nu voorbij is, .. denk: “Polenhotels”. Die zagen we (nog) niet bij het Openluchtmuseum. Maar over een paar decennia wellicht wel?

Plaggenhut

Al het moois dat Nederland biedt

Nederland biedt veel prachtige dingen natuurlijk, en dat komt ook uitgebreid aan de orde. Maar vooral: hoe het zo heeft kunnen ontstaan. Het is bijna benauwend af en toe om te zien in wat voor enorme armoede tot vlak voor onze tijd de mensen leefden en de kinderen opgroeiden.

Plaggenhutten waren te vinden in de armste gebieden van Nederland, vooral in Drenthe, Friesland en Overijssel en aangrenzende gebieden, zoals het Groningse Westerwolde, het Friese Het Bildt en de Friese Wouden. Ook in de Brabantse veengebieden kwamen plaggenhutten voor. Plaggenhutten werden bewoond door de allerarmste arbeiders, vaak met grote gezinnen. Een plaggenhut was een eenvoudig bouwwerk, meestal gedeeltelijk uitgegraven en zonder zijmuren zodat het dak op grondhoogte begon. Het dak was bekleed met plaggen die uit het omliggende land werden gehaald (Wikipedia).

Tegenover de weelderige boerderij(en), waaronder een uit Beerta (foto boven), staan de plaggenhutten. Uit dezelfde tijd! De rijkdom en weelde van de één, ging over de rug van de ander (de arbeiders). Niet voor niets natuurlijk dat het Socialisme vooral onder de arme bevolking, ook in het Noorden, aansloeg.

Ook in Amsterdam, en andere grote steden, was veel armoede. De Westerstraat is, vlak bij de Entree van het park, gedeeltelijk, nagebouwd/verplaatst naar het Openluchtmuseum. Inclusief een typische kroeg uit de Jordaan.Ook boederijen waar je tegenwoordig niet meer je dieren zou huisvesten: mens en dier woonden er onder één dak. Inclusief natuurlijk alle parasieten (vliegen e.a.).

Al het moois dat Nederland biedt heeft een oorsprong; en helaas een niet altijd even mooie oorsprong. Genoeg daarover vooralsnog. Eén van de leukste dingen op het park: de TRAM! Er rijden prachtig gerestaureerde trams rond. En met name Rotterdam is daarmee vertegenwoordigd (RET).

Video Tram RET (Rotterdam)

De video is een kleine samenvatting van wat tramritjes. Ideaal om je te verplaatsen over het terrein. Vooral voor hen die wat slechter ter been zijn een uitkomst. En er rijden ook trams geschikt voor invalide mensen.

De tramremise is het bekijken meer dan waard. Er is ook een Van Gend en Loos overslag. Met natuurlijk een paar prachtige oude auto’s. De tramremise biedt ook gelegenheid even ónder een tram te kijken.

Platteland

Het platteland komt natuurlijk (ook) ruim aan bod. Akkerbouw, Veeteelt, hoe de mensen op het platteland leefden als dagloners en arbeiders.

Eén van de, voor mij, meest interessante onderdelen was de fabriek Freia.

Zuivelfabriek Freia was de eerste zuivelfabriek in de Nederlandse provincie Friesland. Hij werd gesticht in 1879. In 1878 werd met de bouw van de fabriek in Veenwouden begonnen en in september 1879 volgde de opening van Freia. Het was een fabriek die gebruik maakte van stoomaandrijving. Na enkele jaren met verlies te hebben gedraaid werd de fabriek in 1882 eigendom van Hero Brouwer uit Joure. In 1890 werd de fabriek verkocht aan Gentius Wybrandi, die in 1905 kwam te overlijden. De nieuwe eigenaar werd Klaas Anema. In 1918 werd de fabriek aangesloten op het elektriciteitsnet. In 1919 had het bedrijf meer dan vijftig werknemers in dienst en was daarmee één van de grootste zuivelfabrieken in Friesland. De familie Anema bleef tot 1969 eigenaar van het bedrijf. Het zuivelbedrijf in Winschoten dat de fabriek overnam beëindigde de productie na een korte periode echter al in 1970. Het bedrijfsarchief is in bewaring bij Tresoar. (Wikipedia)

Opmerkelijk detail dat ik zag in de fabriek, bovenaan een trap, een geschilderde kreet: “Kinderarbeid, niet in mijn tijd!”. Mooi, een sociaal bewogen bedrijf! Ze waren hun tijd ver vooruit, maar helaas kreeg kennelijk de wet van de remmende voorsprong vat op ze en werden ze dus gesloten in 1970.

Via het Lint, waar de “Indische Tuin” is -foto boven- gingen we verder naar het Landgoed.

En nog veel meer…

Er was natuurlijk nog véél meer te zien. Zie hiervoor de onderstaande foto’s (klik op een foto voor een vergroting). Maar voor wie er nog nooit is geweest: een absolute aanrader! Ook als je niet dol op geschiedenis bent is het gewoon enorm de moeite waard.